Оучениѥ 1. Ꙗꙁꙑкъ въ кратъцѣ#

Аꙁъбоука#

Пьрвоѥ, ѥжє подобаѥтъ вѣдѣти о ложбанѣ, ѥсть аꙁъбоука.

ложбанъ польꙁоуѥтъ латиньскоую аꙁъбоукоу (гласьнꙑѩ отъмѣчены сѹть цвѣтомь):

a b c d e f g i j k l m n o p r s t u v x y z ' .

Словеса глаголѭтъ сѧ, ꙗкоже и пишѹтъ сѧ.

Десѧть гласьнꙑхъ въ ложбанѣ сѹть:

4 гласьнаѩ пишѹтъ сѧ съчетаниѥмь писмѧнъ:

О съгласьнꙑхъ же: глаголѭтъ сѧ ꙗкоже въ словѣньстѣмь или латиньстѣмь ꙗꙁꙑцѣ, нъ нѣколика раꙁличиꙗ сѹть:

Оударениѥ полагаѥтъ сѧ на прѣдъпослѣдьнѭѭ гласьноую. Аще слово имѣѥтъ тъкъмо ѥдиноу гласьноую, не оударѧѥши є.

Писмѧ r можетъ глаголати сѧ ꙗкоже р въ словѣньстѣмь, латиньстѣмь или инꙑхъ ꙗꙁꙑцѣхъ — тѣмьже сѹть мънога приѥмлѥмаѩ изглаголаниѩ ѥго.

Неложбаньскꙑѩ гласьнꙑѩ ꙗкоже краткꙑѩ i и u — подобьнꙑ сѹть начѧльномоу ꙁвоукоу въ Ꙗ, Ѥ, Ю (сирѣчь и прѣдъ гласьною) и латиньскоѥмоу w — польꙁоуѭтъ сѧ нѣкꙑими чловѣкꙑ къ раꙁдѣлѥнию съгласьнꙑхъ. Тако, аще имѣѥши трѹдъ глаголати дъвѣ съгласьнꙑѩ въкоупѣ (напримѣръ vl въ tavla, ѥжє ꙁначитъ глаголати къ), можеши рещи tavɪla — идѣже ɪ ѥсть вельми кратъко, ꙗкоже начѧльнъ ꙁвоукъ въ Ꙗ. Нъ инꙑѩ гласьнꙑѩ ꙗкоже a и u подобаѭтъ бꙑти дългꙑ.

Простѣишаѩ рѣчь#

Основьнаѩ ѥдиница въ ложбанѣ ѥсть «рѣчь». Сѣ три простꙑ примѣри:

le prenu cu tavla mi

Чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ.

le prenu

чловѣкъ

tavla

… глаголѥтъ къ …, … бесѣдоуѥтъ съ …

mi

аꙁъ, мънѣ

mi prami do

Аꙁъ люблѭ тѧ.

prami

… любитъ … (кого)

do

тꙑ, тебе

mi ca cu tavla do

Аꙁъ нꙑнѣ глаголѭ къ тебѣ.

ca

нꙑнѣ (глаголѥтъ сѧ ꙗкоже ша)

Вьсѣка рѣчь въ ложбанѣ състоитъ отъ сихъ частии слѣва на право:

• глава:
  • състоитъ отъ нарицаѥмꙑхъ «чльновъ»,
    • le prenu ѥсть ѥдинъ главьнъ чльнъ въ примѣрѣ le prenu cu tavla mi горѣ,
    • mi, ca сѹть главьнии чльни въ примѣрѣ mi ca cu tavla do горѣ.
• главꙑ раꙁдѣлитель cu:
  • глаголѥтъ сѧ ꙗкоже шу, понеже c ѥсть ꙗкоже ш,
  • поꙁнаваѥтъ, ꙗко глава коньчала сѧ ѥсть,
  • можетъ опоущати сѧ, ѥгда ꙗсно ѥсть, ꙗко глава съвьршена ѥсть.
• хвостъ:
  • главьнꙑи отъношениѥвъ съставъ (нарицаѥмꙑи «selbrisni» въ ложбанѣ)
  • + можетъ бꙑти ѥдинъ или вѧще чльновъ по немь,
    • tavla, prami сѹть selbrisni, главьнии отъношениѥвии съставꙑ въ примѣрѣхъ горѣ.
    • mi ѥсть ѥдинъ хвостовъ чльнъ въ примѣрѣ le prenu cu tavla mi горѣ.
    • do ѥсть ѥдинъ хвостовъ чльнъ въ примѣрѣ mi prami do горѣ.

Въ ложбанѣ глаголѥмъ вѧще о отъношениихъ нежели о имѧнѣхъ или глаголѣхъ.

Сѣ дъва отъношениѥва словеса, ѩжє приближаѭтъ сѧ къ глаголомъ:

prenu

… ѥсть чловѣкъ / сѹть чловѣци

tavla

… глаголѥтъ къ …

Вьсѣко отъношениѥ имѣѥтъ ѥдино или вѧще мѣстъ, ꙗжє могѹтъ такожде нарицати сѧ «гнѣꙁда» или «мѣста». Горѣ, ꙗ ꙁнамѧнована сѹть съ «…» Сиꙗ гнѣꙁда подобаѥтъ исплънити аргоументꙑ (нарицаѥмꙑ «sumti» въ ложбанѣ). Аргоументьнии чльни сѹть съставꙑ ꙗкоже le prenu, mi, do не ꙁависимо отъ того, сѹть ли сии чльни въ главѣ или въ хвостѣ рѣчи. Полагаѥмъ аргоументьнꙑꙗ чльнꙑ по чиноу, тако исплънѧѭще сиꙗ гнѣꙁда и даѭще конкрѣтьноѥ ꙁначениѥ отъношению.

Можемъ такожде обратити таково отъношениѥ въ аргоументьнъ чльнъ.

Къ томоу полагаѥмъ кратъко слово le прѣдъ нимь:

prenu

… ѥсть чловѣкъ

le prenu

чловѣкъ, чловѣци

Подобьнѣ,

tavla

… глаголѥтъ къ …

и тако

le tavla

глаголѭщии, глаголѭщь

Можетъ ꙁвоучати страньно, како чловѣкъ можетъ бꙑти «глаголъ», нъ въистиноу, се дѣлаѥтъ ложбанъ вельми простꙑмь:

Пьрвоѥ гнѣꙁдо отъношении исчеꙁаѥтъ, ѥгда польꙁоуѥмъ le, тѣмьже таковꙑ алтернативьнꙑ прѣводꙑ ꙗкоже тъ, иже … сѹть въꙁможьни.

Въꙁьми, ꙗко ложбанъ, по обꙑчаю, не оуꙁаконѧѥтъ числа межи глаголѭщиимь или глаголѭщими. Се ѥсть, le tavla ѥсть неꙗсьно въ томь отъношении, и скоро обрѧщемъ начини оуꙁаконити число.

Кромѣ аргоументьнꙑхъ чльновъ сѹть модальнии чльни ꙗкоже ca:

mi ca cu tavla do

Аꙁъ нꙑнѣ глаголѭ къ тебѣ.

ca

нꙑнѣ

Модальнии чльни не исплънѧѭтъ гнѣꙁдъ главьнаго отъношениѥва състава («selbrisni»). Вмѣсто того, приложаѭтъ сѧ къ вьсѣи рѣчи обогащаѭще или оуꙁаконѧѭще ѥꙗ ꙁначениѥ.

Тако, чльни въ ложбанѣ прѣдъставлѧѭтъ сѧ съ:

• аргоументьнꙑми чльнꙑ, иже исплънѧѭтъ гнѣꙁда отъношении. Примѣри сѹть:
  • имѧна ꙗкоже le prenu (чловѣкъ)
  • мѣстоимѧна ꙗкоже mi (аꙁъ, мънѣ), do (тꙑ). Мѣстоимѧна дѣиствоуѭтъ точьно ꙗкоже имѧна, нъ le не польꙁоуѥтъ сѧ съ ними. Дѣиствоуѭтъ ꙗкоже аргоументꙑ сами по себѣ.
• модальнꙑми чльнꙑ, иже не исплънѧѭтъ гнѣꙁдъ отъношении, нъ оуꙁаконѧѭтъ дополънителънꙑѩ, проѩсънѧѭщꙑѩ вѣдомости.
  • напримѣръ, ca (нꙑнѣ, въ настоѧщемь).

Нѣколико вѧще примѣровъ:

mi nintadni

Аꙁъ ѥсмь новъ оученикъ.

nintadni

… (кто) ѥсть новъ оученикъ, новоначальникъ

Неподобьнѣ роусьскомоу, не подобаѥтъ намъ приложати глаголъ «ѥсмь/ѥси/ѥсть/бꙑти» къ рѣчи. Оуже въложено ѥсть. Отъношениѥво слово nintadni (… ѥсть новъ оученикъ) оуже имѣѥтъ се роусьскоѥ «бꙑти» въложено въ свои прѣводъ.

do jimpe

Тꙑ раꙁоумѣѥши.

jimpe

… (кто) раꙁоумѣѥтъ … (что)

mi pilno le fonxa

Аꙁъ польꙁоуѭ дальнозвономь.

pilno

… (кто) польꙁоуѥтъ … (чимь)

fonxa

… ѥсть дальнозвонъ, … сѹть дальнозвони

le fonxa

дальнозвонъ, дальнозвони

mi citka

Аꙁъ ѣмь.

citka

… (кто) ѣстъ … (что)

do citka

Тꙑ ѣси.

mi citka le plise

Аꙁъ ѣмь ѩблъка.

le plise cu kukte

Ѩблъка сѹть въкоусьна.

le plise

ѩблъка

kukte

… (что) ѥсть въкоусьно

Простѣишаѩ рѣчь въ ложбанѣ съдрьжала бꙑ тъкъмо ѥдино главьноѥ отъношениѥво слово:

karce

Колесьница!

Се ѥсть колесьница.

Можеши рещи се, ѥгда видиши колесьницоу грѧдѹщѭ. Сь контекстъ бꙑлъ бꙑ доволѣ ꙗсенъ, ꙗко ѥсть колесьница гдѣ либо окрестъ и можетъ бꙑти опасьна.

karce само по себѣ ѥсть отъношениѥво слово ꙁначѧщеѥ ѥсть колесьница.

Раꙁоумѣѥтъ сѧ, можемъ бꙑти точьнѣише и рещи, напримѣръ:

bolci

Мѧчь!

Се ѥсть мѧчь.

идѣже bolci ѥсть отъношениѥво слово ꙁначѧщеѥ ѥсть мѧчь.

ti bolci

Се ѥсть мѧчь близъ мене.

ta bolci

Се ѥсть мѧчь близъ тебе.

ti

мѣстоимѧ: си вещь близъ мене

ta

мѣстоимѧ: си/та вещь близъ тебе

tu

мѣстоимѧ: она вещь далече отъ тебе и мене

Подобьнѣ, можеши рещи

carvi

Дъждитъ.

идѣже

carvi

… ѥсть дъждь, … дъждитъ

или

pluka

Се ѥсть приѧтьно.

идѣже

pluka

… ѥсть приѧтьно

Въꙁьми, ꙗко въ ложбанѣ нѣсть потрѣбꙑ въ словѣ се въ таковомь смꙑслѣ. Тъкъмо польꙁоуѥши отъношениѥвꙑмь словомь, ѥгоже требоуѥши.

prami

Нѣкто любитъ.

bajra

Нѣкто бѣжитъ.

bajra

… бѣжитъ польꙁоуѧ оудꙑ

Паки контекстъ можетъ бꙑти повѣдалъ бꙑ, кто любитъ кого и кто бѣжитъ.

Ꙁаданиѥ#

pinxe

… пиѥтъ … (что)

le djacu

вода

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи слѣва отъ ложбана.

«.i» раꙁдѣлѧѥтъ рѣчи#

Полагаѥмъ кратъко слово .i къ раꙁдѣлѥнию двою послѣдоватѥльнꙑхъ рѣчии:

mi tavla le prenu .i le prenu cu tavla mi

Аꙁъ глаголѭ къ чловѣкомъ. Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ.

.i раꙁдѣлѧѥтъ рѣчи ꙗкоже точька (тъчька) въ концѣ рѣчии въ роусьскихъ пьсаниихъ.

Ѥгда глаголѥмъ ѥдиноу рѣчь по дроугои въ роусьстѣмь, творимъ паоуꙁоу (можетъ бꙑти кратъкоу) межи ими. Нъ паоуꙁа имѣѥтъ мънога различна ꙁначениѩ въ роусьстѣмь. Въ ложбанѣ имѣѥмъ лоучии начинъ раꙁоумѣти, гдѣ ѥдина рѣчь коньчаѥтъ сѧ и дроугаѩ начинаѥтъ сѧ.

Такожде въꙁьми, ꙗко инъгда, ѥгда изглаголѧѥмъ словеса бꙑстро, не можемъ раꙁобрати, гдѣ ѥдина рѣчь коньчаѥтъ сѧ и слово слѣдоующеѩ рѣчи начинаѥтъ сѧ. Тѣмьже съвѣтоуѥтъ сѧ польꙁовати словомь .i прѣжде начѧтиѩ новꙑѩ рѣчи.

Числа: '1 2 3 4 5 6 7 8 9 0' = «pa re ci vo mu xa ze bi so no»#

le простѣ обращаѥтъ отъношениѥвъ съставъ въ аргоументъ, нъ таковъ аргоументъ не имѣѥтъ числа съвѧꙁана съ нимь. Рѣчь

le prenu cu tavla mi

Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ.

Чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ.

не оуꙁаконѧѥтъ числа чловѣкъ, глаголѭщихъ къ мънѣ. Въ роусьстѣмь, невъꙁможьно ѥсть опоустити число, понеже чловѣци въ роусьстѣмь подраꙁоумѣваѥтъ вѧще нежели ѥдинъ чловѣкъ. Нъ въ ложбанѣ, можеши опоустити число.

Нꙑнѣ оуꙁаконимъ, колико чловѣкъ сѹть вѧꙁани къ нашемоу бесѣдованию.

Приложимъ число по le.

le pa prenu cu tavla mi

Чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ.

Ѥдинъ чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ.

Приложаѥмъ число по le и тако оуꙁаконѧѥмъ отъдѣльнꙑѩ чловѣкꙑ.

Къ числамъ състоѧщимъ сѧ отъ нѣколикихъ цифръ, простѣ съчетаѥмъ си цифрꙑ въкоупѣ:

le re mu prenu cu tavla mi

25 чловѣкъ глаголѭтъ къ мънѣ.

Да, тако простѣ ѥсть.

Аще хощемъ чьсти, можемъ раꙁдѣлити числа съ .i:

mu .i vo .i ci .i re .i pa .i no

5 … 4 … 3 … 2 … 1 … 0

Число za'u ꙁначитъ вѧще нежели … (> въ математицѣ), число me'i ꙁначитъ мьньше нежели (< въ математицѣ):

le za'u re prenu cu tavla mi

Вѧще дъвою чловѣкъ глаголѭтъ къ мънѣ.

le me'i pa no prenu cu tavla mi

Мьньше нежели 10 чловѣкъ глаголѭтъ къ мънѣ.

le za'u ci prenu cu tavla mi

Вѧще трии чловѣкъ глаголѭтъ къ мънѣ.

Къ глаголанию простѣ чловѣци (мъножьствьноѥ число) противъ ѥдинъ чловѣкъ, польꙁоуѥмъ za'u pa, вѧще ѥдиного, или простѣ za'u.

le za'u pa prenu cu tavla mi

le za'u prenu cu tavla mi

Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ.

za'u по обꙑчаю ꙁначитъ za'u pa, тѣмьже таково съкращениѥ въꙁможьно ѥсть.

le prenu

чловѣкъ / чловѣци

le pa prenu

чловѣкъ (ѥдинъ числомь)

le za'u prenu

чловѣци (дъва или вѧще числомь)

Ꙁаданиѥ#

stati

… (кто) ѥсть мѹдръ, … имѣѥтъ даръ

klama

… приходитъ къ … (нѣкомоу мѣстоу или вещи)

nelci

… любитъ … (что)

le zarci

търгъ

le najnimre

апелсинъ (плодъ), апелсини

le badna

бананъ, банани

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

Съставьноѥ отъношениѥ#

Съставьноѥ отъношениѥво слово (tanru въ ложбанѣ) ѥсть нѣколико отъношениѥвꙑхъ словесъ, положенꙑхъ ѥдино по дроугомь.

tu melbi zdani

Она ѥсть красьна обитѣль.

tu

она (далече отъ тебе и мене)

melbi

… ѥсть красьно, лѣпо

zdani

… ѥсть обитѣль или гнѣꙁдо … (комоу)

melbi zdani

съставьноѥ отъношениѥво съставъ: … ѥсть красьна обитѣль … (комоу)

do melbi dansu

Тꙑ красьно плѧшеши.

dansu

… плѧшетъ

Сѣ, отъношениѥ melbi приложаѥтъ дополънителъноѥ ꙁначениѥ, понеже положено ѥсть лѣво отъ иного отъношениѩ: zdani. Лѣвꙑи съставъ обꙑчаино прѣводитъ сѧ польꙁоуѧ прилагателънꙑми и нарѣчиѩми.

Съставьнꙑѩ отъношениѩ сѹть мощьна особина, ѩжє творитъ богатѣишꙑѩ ꙁначениѩ. Простѣ съчетаѥши дъва отъношениѥва словеса въкоупѣ, и лѣвꙑи съставъ приложаѥтъ вкоусъ правомоу.

Можемъ положити le (напримѣръ съ числомь) лѣво отъ таковаго съставьнаго отъношениѩ полоучаѭще богатѣишь аргоументьнъ чльнъ:

le pa melbi zdani

красьна обитѣль

Нꙑнѣ вѣмъ, почто бѣ cu по главьнꙑхъ чльнѣхъ въ нашемь примѣрѣ:

le pa prenu cu tavla mi

Чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ.

Беꙁъ cu обратило бꙑ сѧ въ le pa prenu tavla, ѥжє имѣло бꙑ ꙁначениѥ чловѣкъ-глаголѭщии — что либо то ꙁначило бꙑ.

Раꙁмотри:

le pa tavla pendo

Глаголѭщии дроугъ

le pa tavla cu pendo

Глаголѭщии ѥсть дроугъ.

Помьни о полаганию cu прѣдъ главьнꙑмь отъношениѥвꙑмь съставомь въ рѣчи, да прѣдъвратиши нехотѣноѥ съꙁиданиѥ съставьнꙑхъ отъношении.

Съставьноѥ отъношениѥ можетъ съдрьжати вѧще дъвою съставовъ. Въ семь слоучаи, пьрвоѥ отъношениѥ мѣнитъ второѥ, второѥ мѣнитъ третиѥ, и тако далѣ:

le pa melbi cmalu karce

красьно-мала колесьница, колесьница мала въ красьнъ начинъ

le mutce melbi zdani

вельми красьна обитѣль

mutce

… ѥсть вельми, … ѥсть мъного

Ꙁаданиѥ#

sutra

… ѥсть бꙑстръ

barda

… ѥсть великъ

cmalu

… ѥсть малъ

mlatu

… ѥсть котъ

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

cadzu

… ходитъ

Въпроси 'Да/Нѣ'#

Въ роусьстѣмь, творимъ въпросъ да/нѣ, мѣнѧѭще чинъ словесъ, напримѣръ:

Тꙑ ѥси … ⇒ Ѥси ли тꙑ …?

или польꙁоуѧ инꙑѩ начины, напримѣръ:

Тꙑ вѣси … ⇒ Вѣси ли тꙑ …?

Въ ложбанѣ, чинъ словесъ можетъ съхранѧти сѧ. Да обратимъ любоѥ оутвьрждениѥ въ въпросъ да/нѣ, простѣ въставлѧѥмъ слово xu въ начѧлѣ рѣчи:

xu do nelci le gerku

Любиши ли тꙑ пьсꙑ?

le gerku

пьсъ, пьси

Помьни, ꙗко въ ложбанѣ, пънктоуациѩ ꙗкоже «?» (въпросителънꙑи ꙁнакъ) ѥсть не нѹжьна и польꙁоуѥтъ сѧ вѧще къ оукрашенію. Се понеже въпросьноѥ слово xu оуже поꙁнаваѥтъ, ꙗко се ѥсть въпросъ.

Инии примѣри:

xu mi klama

Приходѭ ли аꙁъ?

klama

… приходитъ къ … (нѣкамо)

xu pelxu

Ѥсть ли жльто?

pelxu

… ѥсть жльтъ

Можемъ прѣмѣстити ꙁначениѥ полагаѭще xu по различнꙑмъ частѧмъ рѣчи. Обѧсънениѩ, что измѣнило сѧ въ ꙁначении, дана сѹть въ скобахъ:

xu do nelci le gerku

Любиши ли тꙑ пьсꙑ?

do xu nelci le gerku

ТꙐ ли любиши пьсꙑ? (Мьнитъ ми сѧ, ꙗко инъ кто любитъ ѩ).

do nelci xu le gerku

ЛЮБИШИ ли тꙑ пьсꙑ? (Мьнитъ ми сѧ, ꙗко тꙑ тъкъмо равьнодоушьнъ бꙑлъ къ нимъ).

do nelci le xu gerku

Любиши ли тꙑ ПЬСꙐ? (Мьнитъ ми сѧ, ꙗко тꙑ любилъ коткꙑ).

do nelci le gerku xu

Тꙑ любиши си вещи, сѹть ли ѩ пьси? (Тъкъмо въпрошаѥши правилъность отъношениѩ gerku).

Что изглаголѥтъ сѧ интонациѥѭ въ роусьстѣмь, изглаголѥтъ сѧ прѣмѣщениѥмь xu по части, ѭжє хощемъ подчьркноути въ ложбанѣ. Въꙁьми, ꙗко пьрваѩ рѣчь съ xu въ начѧлѣ въпрошаѥтъ наиболѣ обьщии въпросъ беꙁъ подчьркиваниѩ нѣкоѥѩ особьнꙑѩ части.

xu ѥсть междометьноѥ слово. Сѣ особинꙑ ложбаньскихъ междометии:

• междометиѥ мѣнитъ съставъ прѣдъ нимь:

do xu nelci le gerku

ТꙐ ли любиши пьсꙑ?

• ѥгда положено въ начѧлѣ отъношениѩ, междометиѥ мѣнитъ вьсе отъношениѥ:

xu do nelci le gerku

Любиши ли тꙑ пьсꙑ?

• междометиѩ могѹтъ полагати сѧ по различнꙑмъ частѧмъ тогоже отъношениѩ къ прѣмѣщенію ꙁначениѩ.

do nelci le gerku xu

Тꙑ любиши си вещи, сѹть ли ѩ пьси?

Сѣ, тъкъмо отъношениѥ gerku (не аргоументъ le gerku) мѣнѧѥтъ сѧ въпросьнꙑмь словомь xu. Тако сѣ въпрошаѥмъ тъкъмо о томь отъношении. Оутвьрждаѥмъ, ꙗко тꙑ любиши си вещи или живꙑѩ сѹщества и въпрошаѥмъ тѧ, сѹть ли ѩ пьси.

Междометиѩ не раꙁрꙑваѭтъ съставьнꙑхъ отъношении, могѹтъ польꙁовати сѧ въ нихъ:

do nelci le barda xu gerku

Любиши ли тꙑ ВЕЛИКꙐѨ пьсꙑ?

Нꙑнѣ, како отъвѣщати на таковꙑѩ 'да/нѣ' въпросꙑ? Повторѧѥмъ главьноѥ отъношениѥво съставъ:

— xu le mlatu cu melbi

— melbi

— Сѹть ли котци красьни?

— Красьни.

Да отъвѣщати 'нѣ', польꙁоуѥмъ модальнꙑмь чльномь na ku:

— xu le mlatu cu melbi

— na ku melbi

— Сѹть ли котци красьни?

— Не красьни.

na ku

чльнъ: лъжьно ѥсть, ꙗко …

Или, можемъ польꙁовати особꙑмь отъношениѥвꙑмь словомь go'i:

— xu le mlatu cu melbi

— go'i

— Сѹть ли котци красьни?

— Красьни.

go'i

отъношениѥво слово, ѥжє повторѧѥтъ главьноѥ отъношениѥ прѣдъидоущеѩ рѣчи

Сѣ, go'i ꙁначитъ тоже, что melbi, понеже melbi ѥсть отъношениѥ прѣдъидоущеѩ рѣчи.

— xu le mlatu cu melbi

— na ku go'i

— Сѹть ли котци красьни?

— Не красьни.

Модальнꙑи чльнъ na ku можетъ польꙁовати сѧ не тъкъмо въ отъвѣтѣхъ:

na ku mi nelci le gerku

Лъжьно ѥсть, ꙗко аꙁъ люблѭ пьсꙑ.

Не люблѭ аꙁъ пьсовъ.

mi na ku nelci do

Не люблѭ аꙁъ тебе.

Ѥго противоположьность, чльнъ ja'a ku оутвьрждаѥтъ ꙁначениѥ:

mi ja'a ku nelci do

Въистиноу люблѭ аꙁъ тебе.

ja'a ku

чльнъ: истиньно ѥсть, ꙗко …

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

le verba

дѣтѧ, дѣтѧте

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

Радость и вѣжливꙑѩ просьбꙑ: 'Ура!' = «ui», 'Молѭ!' = «.e'o»#

Междометиѥ ui поꙁнаваѥтъ радость глаголѭщаго. Польꙁоуѥтъ сѧ ꙗкоже оусмѣхаѭщеѥ сѧ лице ':)' въ посланиихъ, да поꙁнати, ꙗко радоуѥши сѧ чемоу. Аще оусмѣхꙑ могѹтъ бꙑти двоꙗкꙑ, ui имѣѥтъ тъкъмо ѥдино ꙁначениѥ, ѥже ѥсть оудобьно.

ui do klama

Ура, тꙑ приходиши!

ui

междометиѥ: Ура!, междометиѥ радости

Междометиѥ .e'o въ начѧлѣ рѣчи обращаѥтъ ѭ въ вѣжливоу просьбоу:

.e'o do lebna le fonxa

Можеши ли вьꙁѧти дальнозвонъ, молѭ?

Молѭ, вьꙁьми дальнозвонъ.

.e'o

междометиѥ: молѭ (глаголѥтъ сѧ ꙗкоже eh-haw съ кратъкою паоуꙁою или прѣрꙑвомь прѣдъ словомь)

lebna

вьꙁѧти (что)

Въ роусьстѣмь, да бꙑти вѣжливꙑмь, подобаѥтъ польꙁовати можеши ли + молѭ + въпросъ. Въ ложбанѣ же, .e'o доволѣ ѥсть къ сътворѥнию вѣжливꙑѩ просьбꙑ.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

le tcati

чаи

le ckafi

кофии

zgana

ꙁьрѣти, наблюдати (польꙁоуѧ любꙑми чоувьствꙑ)

le skina

кинѣма, образъ движѹщии сѧ

kurji

пещи сѧ о (комь, чемь)

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

'И' и 'или'#

do nintadni .i je mi nintadni

Тꙑ ѥси новоначальникъ. И аꙁъ ѥсмь новоначальникъ.

do .e mi nintadni

Тꙑ и аꙁъ ѥсвѣ новоначальници.

mi tadni .i je mi tavla do

Аꙁъ оучѹ сѧ. И аꙁъ глаголѭ къ тебѣ.

mi tadni gi'e tavla do

Аꙁъ оучѹ сѧ и глаголѭ къ тебѣ.

.i je

съвѧꙁъка «и» съчетаѭщаѩ рѣчи въ ѥдиноу.

.e

съвѧꙁъка «и» съчетаѭщаѩ аргоументꙑ.

gi'e

съвѧꙁъка «и» съчетаѭщаѩ хвостꙑ рѣчии.

Можемъ съчетати дъвѣ рѣчи въ ѥдино оутвьрждениѥ польꙁоуѧ съвѧꙁъкою .i je, ѩжє ꙁначитъ и:

do nintadni .i je mi nintadni

Тꙑ ѥси новоначальникъ. И аꙁъ ѥсмь новоначальникъ.

Понеже обѣ рѣчи имѣѭтъ тъжде хвостъ, можемъ польꙁовати съкращениѥмь: съвѧꙁъка .e ꙁначитъ и къ аргоументомъ:

do .e mi nintadni

Тꙑ и аꙁъ ѥсвѣ новоначальници.

do nintadni .i je mi nintadni ꙁначитъ точьно тоже, что do .e mi nintadni

Можемъ такожде польꙁовати .e къ съчетанию аргоументовъ въ инꙑхъ положениихъ.

Обѣ си рѣчи ꙁначѧтъ тоже:

mi pinxe le djacu .e le jisra

Аꙁъ пиѭ водоу и сокъ.

mi pinxe le djacu .i je mi pinxe le jisra

Аꙁъ пиѭ водоу, и аꙁъ пиѭ сокъ.

le jisra

сокъ

Аще глава рѣчи ѥсть таже, нъ хвостꙑ различаѭтъ сѧ, польꙁоуѥмъ съвѧꙁъкою gi'e, ѩжє ꙁначитъ и къ хвостомъ рѣчии:

mi tadni .i je mi tavla do

mi tadni gi'e tavla do

Аꙁъ оучѹ сѧ и глаголѭ къ тебѣ.

Обѣ рѣчи ꙁначѧтъ тоже; gi'e простѣ вѣдетъ къ кратъкѣишоу обраꙁоу.

Сѹть такожде начини приложити и къ съставомъ съставьнꙑхъ отъношении:

le melbi je cmalu zdani cu jibni ti

Красьна и мала обитѣль ѥсть близъ.

jibni

… ѥсть близъ …

ti

си вещь, се мѣсто близъ мене

je ѥсть съвѧꙁъка, ѩжє ꙁначитъ и въ съставьнꙑхъ отъношениихъ.

Беꙁъ je, рѣчь мѣнитъ ꙁначениѥ:

le melbi cmalu zdani cu jibni

Красьно мала обитѣль ѥсть близъ.

Сѣ melbi мѣнитъ cmalu, и melbi cmalu мѣнитъ zdani, по томоу, како съставьнꙑѩ отъношениѩ дѣиствоуѭтъ.

Въ le melbi je cmalu zdani (красьна и мала обитѣль) обѣ melbi и cmalu мѣнѧтъ zdani простѣ.

Инꙑѩ обьщꙑѩ съвѧꙁъкꙑ сѹть:

le verba cu fengu ja bilma

Дѣтѧте ѥсть гнѣвьно или болъно (или можетъ бꙑти обоѥ гнѣвьно и болъно)

do .a mi ba vitke le dzena

Тꙑ или аꙁъ (или обоѥ) посѣтимъ прѣдъка.

ja

и/или въ съставьнꙑхъ отъношениихъ

.a

и/или ѥгда съчетаѥмъ аргоументꙑ

fengu

… ѥсть гнѣвьнъ

bilma

… ѥсть болънъ

vitke

посѣтити (кого)

dzena

… ѥсть прѣдъкъ …

le karce cu blabi jo nai grusi

Колесьница ѥсть или бѣла или сѣра.

do .o nai mi vitke le laldo

Или тꙑ или аꙁъ посѣтимъ старьца.

jo nai

или … или … нъ не обоѥ

.o nai

или … или … нъ не обоѥ (ѥгда съчетаѥмъ аргоументꙑ)

laldo

… ѥсть старъ

Въꙁьми: лоучьше ѥсть помьнити jo nai ꙗкоже ѥдинъ съставъ, и тоже къ .o nai.

mi prami do .i ju do stati

Аꙁъ люблѭ тѧ. Любо тꙑ мѹдръ любо нѣси.

le verba cu nelci le plise .u le badna

Дѣтѧте любитъ ѩблъка любо любитъ любо не любитъ банани.

ju

любо … любо не …

.u

любо … любо не … (ѥгда съчетаѥмъ аргоументꙑ)

«joi» ѥсть 'и' къ съборьнꙑмъ дѣиствиѥмъ#

do joi mi casnu le bangu

Тꙑ и аꙁъ бесѣдоуѥвѣ о ѩꙁꙑцѣ.

casnu

… бесѣдоуѥтъ о …

le bangu

ѩꙁꙑкъ

joi

съвѧꙁъка и къ съборомъ

Аще рекѹ do .e mi casnu le bangu можетъ ꙁначити, ꙗко тꙑ бесѣдоуѥши о ѩꙁꙑцѣ, и аꙁъ бесѣдоуѭ о ѩꙁꙑцѣ. Нъ не нѹжьно ꙁначитъ, ꙗко ѥсвѣ въ томьже бесѣдовании!

Се раꙁличиѥ можетъ бꙑти видимѣише, аще раꙁширимъ сиѭ рѣчь польꙁоуѧ .i je:

do .e mi casnu le bangu

do casnu le bangu .i je mi casnu le bangu

Тꙑ бесѣдоуѥши о ѩꙁꙑцѣ. И аꙁъ бесѣдоуѭ о ѩꙁꙑцѣ.

Да подчьркноути, ꙗко тꙑ и аꙁъ оучаствоуѥвѣ въ томьже дѣиствии, польꙁоуѥмъ особою съвѧꙁъкою joi ꙁначѧщеѭ и, ѩжє творитъ «съборъ»:

do joi mi casnu le bangu

Тꙑ и аꙁъ бесѣдоуѥвѣ о ѩꙁꙑцѣ.

Тꙑ и аꙁъ бꙑвъше ѥдинꙑмь сѹществомь къ семоу дѣиствию бесѣдоуѥвѣ о ѩꙁꙑцѣ.

Сѹществоуѥтъ такожде мѣстоимѧ mi'o (тꙑ и аꙁъ въкоупѣ), ѥжє можетъ прѣфраꙁовати сѧ ꙗкоже mi joi do (тъкъмо дльжѣише ѥсть). Въ ложбанѣ, можеши польꙁовати не ѥдинꙑмь словомь къ мꙑ нъ точьнѣишими съставꙑ ꙗкоже mi joi le pendo (простѣ аꙁъ и дроуꙁи).

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

le pendo

дроугъ, дроуꙁи

catlu

ꙁьрѣти на … (что)

Нъ …#

le najnimre cu barda .i je ku'i le badna cu cmalu

Апелсини сѹть велици. Нъ банани сѹть мали.

ku'i

междометиѥ: нъ, обаче

Въистиноу, въ роусьстѣмь нъ ѥсть тоже, что и и, нъ приложаѥтъ вкоусъ противоположениѩ.

Въ ложбанѣ, простѣ польꙁоуѥмъ съвѧꙁъкоу .i je (или .e, gi'e, je, ꙁависимо отъ того, что съчетаѥмъ) и приложаѥмъ вкоусъ противоположениѩ къ неи съ междометиѥмь ku'i. Ꙗкоже обꙑчаино, междометиѥ мѣнитъ съставъ прѣдъ нимь.

Дѣиствиѩ: 'плѧсаниѥ и бꙑваниѥ въкоупѣ' — «le nu dansu .e le nu kansa»#

Нѣкаѩ гнѣꙁда отъношении очакоуѭтъ дѣиствиѥ:

le cabna cu nicte

Нꙑнѣ ѥсть ношть. Въ настоѧщемь ѥсть ношть.

cabna

… (дѣиствиѥ) ѥсть въ настоѧщемь съ …; … (дѣиствиѥ) дѣѥтъ сѧ нꙑнѣ

le cabna

настоѧщеѥ врѣмѧ, настоѧщеѥ дѣиствиѥ

nicte

… (дѣиствиѥ) дѣѥтъ сѧ ношиѭ

Нъ что аще хощемъ описати дѣиствиѥ польꙁоуѧ цѣлою рѣчиѭ?

Любаѩ рѣчь можетъ обратити сѧ въ отъношениѥвъ съставъ полагаѭще nu прѣдъ нею:

le nicte cu nu mi viska le lunra

Ношть ѥсть, ѥгда аꙁъ виждѹ мѣсѧць.

Ношьноѥ врѣмѧ ѥсть дѣиствиѥ, ѥгда аꙁъ виждѹ мѣсѧць.

le nicte

ношьноѥ врѣмѧ, ношьнꙑѩ врѣмѧна

viska

видѣти (что)

le lunra

мѣсѧць

Сѣ, le nicte ѥсть пьрвꙑи аргоументъ рѣчи и nu mi viska le lunra ѥсть главьноѥ отъношениѥво съставъ рѣчи. Обаче, въ семь главьнѣмь отъношении, можемъ видѣти иноѥ отъношениѥ: mi viska le lunra въложено!

Слово nu прѣобращаѥтъ цѣлоу рѣчь въ отъношениѥ, ѥжє ꙁначитъ дѣиствиѥ (въ обьщемь смꙑслѣ, можетъ бꙑти процесъ, състоѧниѥ и прочаѩ).

Сѣ нѣколико вѧще примѣровъ:

nu mi tavla

… ѥсть дѣиствиѥ мене глаголѭща

nu do tavla

… ѥсть дѣиствиѥ тебе глаголѭща

Приложаѭще le прѣдъ nu, творимъ аргоументъ, иже ꙁначитъ дѣиствиѥ:

pinxe ⇒ le nu pinxe

… пиѥтъ ⇒ питиѥ

dansu ⇒ le nu dansu

… плѧшетъ ⇒ плѧсаниѥ

kansa ⇒ le nu kansa

… ѥсть въкоупѣ съ … ⇒ бꙑваниѥ въкоупѣ

klama ⇒ le nu klama

… приходитъ къ … ⇒ приходъ

le nu do klama

приходъ твои, тꙑ приходѧщии

le nu часто отъвѣчаѥтъ роусьскꙑмъ отглагольнꙑмь имѧнамъ.

Нѣколико вѧще примѣровъ съ гнѣꙁдꙑ, ѩжє очакоуѭтъ дѣиствиѩ вмѣсто обꙑчаинꙑхъ вещии:

mi djica le nu do klama ti

Аꙁъ хощѹ, да тꙑ придеши сѣмо (на се мѣсто)

djica

… хощетъ … (нѣкоѥ дѣиствиѥ)

mi gleki le nu do klama

Аꙁъ радоуѭ сѧ, понеже тꙑ приходиши.

gleki

… ѥсть радостьнъ о … (нѣкомь дѣиствии)

le nu pinxe le jisra cu nabmi mi

Питиѥ сока ѥсть проблѣма мънѣ.

nabmi

… (дѣиствиѥ) ѥсть проблѣма … (комоу), … (дѣиствиѥ) ѥсть проблѣматично … (комоу)

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

pilno

польꙁовати (чимь)

le skami

числоснѧсть, счѣтало

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

Модальнии чльни. Простꙑѩ врѣмѧна: 'бѣ', 'ѥсть', 'бѹдетъ' — «pu», «ca», «ba»#

Въ ложбанѣ, изглаголѥмъ врѣмѧ, ѥгда нѣчто дѣѥтъ сѧ (грамматично, въ роусьстѣмь обꙑчаино нарицаѥтъ сѧ врѣмѧ) съ модальнꙑми чльнꙑ. Оуже видѣхомъ модальнꙑи чльнъ ca ꙁначѧщии въ настоѧщемь.

Сѣ рѧдъ врѣмѧ-съвѧꙁанꙑхъ чльновъ, иже глаголѭтъ ѥгда нѣчто дѣѥтъ сѧ:

le prenu pu cu tavla mi

Чловѣци глаголаахѹ къ мънѣ.

le prenu ca cu tavla mi

Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ (въ настоѧщемь).

le prenu ba cu tavla mi

Чловѣци бѹдѹтъ глаголати къ мънѣ.

Ѥгда по врѣмѧ-съвѧꙁаннѣи частици полагаѥмъ простъ аргоументъ, творимъ чльнъ съ мало различьнꙑмь ꙁначениѥмь:

mi pinxe le djacu ca le nu do klama

Аꙁъ пиѭ водоу, дондеже тꙑ приходиши.

Часть ca le nu do klama ѥсть дългъ чльнъ ꙁначѧщии дондеже тꙑ приходиши / дондеже тꙑ приходѧщии ѥси. le nu do klama ѥсть аргоументъ ꙁначѧщии приходъ твои, тꙑ приходѧщии.

mi citka ba le nu mi dansu

Аꙁъ ѣмь по томь, ꙗко аꙁъ плѧшѹ.

Врѣмѧ-съвѧꙁанꙑѩ частицꙑ съгроупована сѹть въ рѧдꙑ по своѥмоу ꙁначению, да бꙑти лѣгче помьнити и польꙁовати.

Словеса къ простꙑмъ врѣмѧнамъ:

• pu ꙁначитъ прѣжде … (нѣкоѥго дѣиствиѩ), pu само ꙁначитъ минѹвъшеѥ врѣмѧ.
• ca ꙁначитъ въ тоже врѣмѧ, ꙗкоже … (нѣкоѥ дѣиствиѥ), ca само ꙁначитъ настоѧщеѥ врѣмѧ.
• ba ꙁначитъ по … (нѣкомь дѣиствии), ba само ꙁначитъ бѹдѹщеѥ врѣмѧ.

Врѣмѧна приложаѭтъ вѣдомость о врѣмѧни, ѥгда нѣчто дѣѥтъ сѧ. Роусьскъ принѹждаѥтъ насъ польꙁовати нѣкими врѣмѧнꙑ. Подобаѥтъ избьрати межи

• Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ.
• Чловѣци глаголаахѹ къ мънѣ.
• Чловѣци бѹдѹтъ глаголати къ мънѣ.

и инꙑми подобьнꙑми избраниѩми.

Нъ въ ложбанѣ врѣмѧньнꙑѩ частицꙑ сѹть не нѹжьнꙑ, можемъ бꙑти ꙗкоже неꙗснꙑ тако точьнꙑ, ꙗкоже хощемъ.

Рѣчь

le prenu cu tavla mi

Чловѣци глаголѭтъ къ мънѣ.

въистиноу не глаголѥтъ ничтоже о томь, ѥгда се дѣѥтъ сѧ. Контекстъ ѥсть доволѣ ꙗсенъ въ болѣ слоучаихъ и можетъ помощи намъ. Нъ аще требоуѥмъ вѧще точьности, простѣ приложаѥмъ вѧще словесъ.

ba ꙁначитъ по … (нѣкомь дѣиствии) тако ѥгда глаголѥмъ mi ba cu citka ꙁначимъ, ꙗко ѣмъ по часоу глаголаниѩ, тѣмьже ꙁначитъ аꙁъ бѹдѹ ѣсти.

Можемъ съчетати врѣмѧньнꙑѩ частицꙑ съ и беꙁъ аргоументовъ по нихъ:

mi pu cu citka le plise ba le nu mi dansu

Аꙁъ ѣдохъ ѩблъка по томь, ꙗко аꙁъ плѧсахъ.

Въꙁьми, ꙗко чльнъ pu (минѹвъшеѥ врѣмѧ) положенъ ѥсть тъкъмо въ главьнѣмь отъношении (mi pu cu citka). Въ ложбанѣ, подраꙁоумѣваѥтъ сѧ, ꙗко дѣиствиѥ аꙁъ плѧсахъ дѣѥтъ сѧ отъносително дѣиствиѩ ѣдениѩ.

Не подобаѥтъ полагати pu съ dansu (неподобьнѣ роусьскомоу), понеже mi dansu ꙁьримо ѥсть отъносително mi pu cu citka тако оуже вѣмъ, ꙗко вьсе бѣ въ минѹвъшемь.

Вѧще примѣровъ врѣмѧ-съвѧꙁанꙑхъ чльновъ:

le nicte cu pluka

Ношть ѥсть приѧтьна.

pluka

… ѥсть приѧтьно

ba le nicte cu pluka

По ноши ѥсть приѧтьно.

Сѣ, глава рѣчи съдрьжитъ ѥдинъ чльнъ ba le nicte, модальнꙑи чльнъ съ своимь вѫтрѣньнимь аргоументомь. Потомь по раꙁдѣлителѹ cu, главьноѥ отъношениѥ рѣчи pluka слѣдоуѥтъ (pluka само ꙁначитъ Се ѥсть приѧтьно.)

Да рещи бѹдетъ приѧтьно подобаѥтъ польꙁовати бѹдѹщии врѣмѧньнъ чльнъ:

le nicte ba cu pluka

Ношть бѹдетъ приѧтьна.

Такожде въꙁьми, ꙗко приложаниѥ аргоумента по врѣмѧ-съвѧꙁаннѣи частици можетъ вести къ вельми различьномоу ꙁначению:

le nicte ba le nu citka cu pluka

Ношть ѥсть приѧтьна по ѣдении.

Въꙁьми, ꙗко ca можетъ простирати сѧ мало въ минѹвъшеѥ и бѹдѹщеѥ, ꙁначѧ простѣ нꙑнѣ. Тако, ca отъражаѥтъ широко польꙁоуѥмоѥ окрестъ мира понѧтиѥ «настоѧщаго врѣмѧне».

Въꙁможьно ѥсть такожде въложити модальнꙑѩ частицꙑ въ главьноѥ отъношениѥво съставъ:

le nicte ba cu pluka

le nicte ba pluka

Ношть бѹдетъ приѧтьна.

Обѣ рѣчи ꙁначѧтъ тоже, ba pluka ѥсть отъношениѥвъ съставъ ꙁначѧщии … бѹдетъ приѧтьно.

Строѥниѥ le nicte ba pluka ѥсть слѣдоующеѥ:

• le nicte — глава рѣчи съ тъкъмо ѥдинꙑмь чльномь le nicte
• ba pluka — хвостъ рѣчи, иже тъкъмо състоитъ отъ отъношениѩ ba pluka

Противоположи се съ прѣдъидоущею рѣчиѭ le nicte ba cu pluka:

• le nicte ba — глава рѣчи съ дъвѣма чльнома le nicte и ba
• pluka — хвостъ рѣчи, иже тъкъмо състоитъ отъ отъношениѩ pluka

Польꙁа le nicte ba pluka надъ le nicte ba cu pluka ѥсть тъкъмо въ краткости; можеши обꙑчаино опоустити глаголаниѥ cu въ таковꙑхъ слоучаихъ, понеже рѣчь не можетъ раꙁоумѣти сѧ инако въ любомь слоучаи.

Аще желаѥши положити модальнꙑи чльнъ прѣдъ аргоументьнꙑмь чльномь, можеши раꙁдѣлити є отъ слѣдоующаго пьсаниѩ ꙗвьно «коньчаѭще» чльнъ съ помощьнꙑмь словомь ku:

ba ku le nicte cu pluka

le nicte ba cu pluka

le nicte ba pluka

Ношть бѹдетъ приѧтьна.

ku прѣдъвращаѥтъ ba le nicte отъ ꙗвлѥниѩ, тако съхранѧѭще ba ku и le nicte ꙗкоже раꙁдѣльнꙑѩ чльнꙑ.

Послѣдънѧѩ въꙁьма: роусьскꙑѩ опрѣдѣлѥниѩ ложбаньскихъ словесъ могѹтъ польꙁовати врѣмѧнꙑ дажє ѥгда исходьнꙑѩ ложбаньскꙑѩ словеса не подраꙁоумѣваѭтъ ихъ, напримѣръ:

tavla

… глаголѥтъ къ …, … бесѣдоуѥтъ съ …

pluka

… ѥсть приѧтьно

Аще глаголꙑ и прочаѩ сѹть въ настоѧщемь врѣмѧни (не можемъ вьсегда избавити сѧ отъ врѣмѧне въ роусьскихъ словѣхъ, понеже тако роусьскъ ѩꙁꙑкъ дѣиствоуѥтъ), подобаѥтъ вьсегда подраꙁоумѣвати, ꙗко врѣмѧ не подраꙁоумѣваѥтъ сѧ въ ꙁначении опрѣдѣлѧѥмꙑхъ ложбаньскихъ словесъ, аще роусьскоѥ опрѣдѣлѥниѥ таковꙑхъ словесъ ꙗвьно не помѧнѹѥтъ таковꙑхъ врѣмѧньнꙑхъ ограничении.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи отъ ложбана:

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи къ ложбаноу:

tsali

… ѥсть крѣпъкъ

Модальнии чльни. Дѣиствиѥвꙑ очьрци: «co'a», «ca'o», «co'i»#

Инъ рѧдъ врѣмѧ-съвѧꙁанꙑхъ частицъ, дѣиствиѥвꙑ очьрци:

co'a

врѣмѧньнаѩ частица: дѣиствиѥ ѥсть въ своѥмь начѧлѣ

ca'o

врѣмѧньнаѩ частица: дѣиствиѥ ѥсть въ процесѣ

mo'u

врѣмѧньнаѩ частица: дѣиствиѥ ѥсть съвьршено

co'i

врѣмѧньнаѩ частица: дѣиствиѥ ꙁьримо ѥсть ꙗкоже цѣлоѥ беꙁъ ꙗвьнаго вѫтрѣньняго врѣмѧньнаго строѥниꙗ (съвьршенъ видъ)

Болѣ отъношениѥвꙑхъ словесъ описоуѭтъ дѣиствиѩ беꙁъ оуꙁаконѧниѩ стадиѩ сихъ дѣиствии. Дѣиствиѥвꙑ очьрци даѭтъ намъ бꙑти точьнѣишими:

mi pu co'a cu cikna

mi pu co'a cikna

Аꙁъ пробудихъ сѧ.

cikna

… ѥсть боудрꙑи

co'a cikna

… боудитъ сѧ, бꙑваѥтъ боудрꙑмь

pu co'a cikna

… пробуди сѧ, бꙑстъ боудрꙑмь

Да точьно изглаголати роусьскоѥ дѣепричастьноѥ врѣмѧ, польꙁоуѥмъ ca'o:

mi pu ca'o cu sipna

mi pu ca'o sipna

Аꙁъ спахъ.

sipna

… спитъ

mi ca ca'o pinxe

Аꙁъ пиѭ.

mi ba ca'o pinxe

Аꙁъ бѹдѹ пити.

mo'u ꙁнамѧнѹѥтъ ѥстьствьноѥ съвьршениѥ: дѣиствиѥ имѣѥтъ ѥстьствьнъ конецъ (напримѣръ прибꙑтиѥ на мѣсто, коньчаниѥ ѣдениꙗ), и ѥсмъ на томь концѣ:

mi mo'u klama le tcana

Аꙁъ прибꙑхъ на станъ.

le tcana

станъ

co'i ѥсть съвьршенъ видъ: дѣиствиѥ ꙁьримо ѥсть ꙗкоже цѣлоѥ беꙁъ ꙗвьнаго вѫтрѣньняго врѣмѧньнаго строѥниꙗ. Не подобаѥтъ польꙁовати co'i, да отъвѣтити «Что творѧтъ нꙑнѣ?», аще дѣиствиѥ вьсе въ процесѣ ѥсть — подобаѥтъ польꙁовати ca'o. Напримѣръ: Аꙁъ оударихъ въ двьрь. Аꙁъ мигноухъ, чихноухъ и оударихъ. — оудариѥ прѣдъставлѥно ꙗкоже ѥдино съвьршеноѥ дѣиствиѥ. Въ ложбанѣ, противоположи ca'o (въ процесѣ) съ co'i (дѣиствиѥ ꙗкоже цѣлоѥ):

.i mi pu ca'o citka le plise .i do co'i nerkla

Аꙁъ ѣдохъ ꙗблъко. Тꙑ въшьлъ.

nerkla

… въходитъ въ …

Сѣ ca'o ꙁнамѧнѹѥтъ ѣдениѥ ꙗкоже сѹщеѥ въ процесѣ; co'i ꙁнамѧнѹѥтъ въхождениѥ ꙗкоже ѥдино, нераꙁдѣлимоѥ дѣиствиѥ (съвьршенъ видъ).

le verba ca co'i pinxe le jisra

Дѣти испиша сокъ.

Можемъ опоустити ca въ сихъ рѣчахъ, понеже контекстъ бꙑлъ бꙑ доволѣ ꙗсенъ въ болѣ таковꙑхъ слоучаихъ. Съвьршеноѥ врѣмѧ (съдѣлалъ ѥсть) часто прѣводитъ сѧ ꙗкоже ca co'i, ѥгда ꙁначиши «съвьршено къ нꙑнѣ», нъ co'i самъ по себѣ ѥсть съвьршенъ видъ (дѣиствиѥ ꙗкоже цѣлоѥ), не тоже, что съвьршеноѥ врѣмѧ.

Роусьскоѥ простоѥ настоѧщеѥ врѣмѧ описоуѥтъ дѣиствиѩ, ѩжє дѣѭтъ сѧ инъгда:

le prenu ca ta'e tavla

Чловѣци (обꙑчаино, инъгда) глаголѭтъ.

ta'e

простоѥ врѣмѧ: дѣиствиѥ дѣѥтъ сѧ обꙑчаино

Можемъ польꙁовати тѣмиже правилꙑ къ описанию минѹвъшаго польꙁоуѧ pu вмѣсто ca или бѹдѹщаго польꙁоуѧ ba:

le prenu pu co'i tavla mi

Чловѣци глаголали бꙑша къ мънѣ.

le prenu ba co'i tavla mi

Чловѣци бѹдѹтъ глаголали къ мънѣ.

Отъносителънъ чинъ врѣмѧ-съвѧꙁанꙑхъ частицъ ѥсть важьнъ. Въ ca co'i пьрвѣѥ глаголѥмъ, ꙗко нѣчто дѣѥтъ сѧ въ настоѧщемь (ca), потомь оутвьрждаѥмъ, ꙗко въ семь настоѧщемь врѣмѧни, описоуѥмоѥ дѣиствиѥ съвьршено бꙑло ѥсть (co'i). Тъкъмо польꙁоуѧ сь чинъ полоучаѥмъ настоѧщеѥ съвьршеноѥ врѣмѧ.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи отъ ложбана:

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи къ ложбаноу:

Модальнии чльни. Промежоутъци: 'въ продолъжениѥ' — «ze'a»#

Инъ рѧдъ модальнꙑхъ частицъ подчьркиваѥтъ, ꙗко дѣиствиѩ дѣѭтъ сѧ въ продолъжениѥ промежоутъка:

ze'i

на кратъко врѣмѧ

ze'a

чреꙁъ нѣкоѥ врѣмѧ, на нѣкоѥ врѣмѧ, въ продолъжениѥ …

ze'u

на дългоѥ врѣмѧ

mi pu ze'a cu sipna

mi pu ze'a sipna

Аꙁъ спахъ на нѣкоѥ врѣмѧ.

mi pu ze'a le nicte cu sipna

Аꙁъ спахъ чреꙁъ ношть. Аꙁъ спахъ вьсѭ ношть.

Въꙁьми: не можемъ опоустити cu сѣ, понеже nicte sipna (… ѥсть ношьнъ спѧщии) ѥсть tanru и тако вело бꙑ къ иномоу (аще страньномоу) ꙁначению.

mi pu ze'i le nicte cu sipna

Аꙁъ спахъ чреꙁъ кратъкоу ношть.

Противоположи ze'a съ ca:

mi pu ca le nicte cu sipna

Аꙁъ спахъ ношиѭ.

le nicte

ношьноѥ врѣмѧ

Ѥгда польꙁоуѥмъ ze'a, глаголѥмъ о цѣломь промежоутъцѣ того, ѥжє описоуѥмъ.

Въꙁьми, ꙗко nicte само по себѣ ѥсть дѣиствиѥ, тако не требоуѥмъ nu сѣ.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи отъ ложбана:

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи къ ложбаноу:

kelci

… играѥтъ

Модальнии чльни. 'понеже' — «ri'a», 'къ' — «fa'a», 'на (мѣстѣ)' — «bu'u»#

Модальна частица къ понеже:

mi pinxe ri'a le nu mi taske

Аꙁъ пиѭ, понеже аꙁъ жаждѹ.

mi citka ri'a le nu mi xagji

Аꙁъ ѣмь, понеже аꙁъ алъчѹ.

ri'a

понеже … (нѣкоѥго дѣиствиѩ)

taske

… жаждетъ

xagji

… алъчетъ

Модальнꙑѩ частицꙑ ꙁнамѧнѹѭщꙑѩ мѣсто дѣиствоуѭтъ тѣмьже начиномь:

mi cadzu fa'a do to'o le zdani

Аꙁъ ходѭ въ направлѥниѥ тебе отъ обители.

Въꙁьми, ꙗко, неподобьно klama, модальнꙑѩ частицꙑ fa'a и to'o ꙁнамѧнѹѭтъ направлѥниѩ, не нѹжьно начѧльнꙑѩ или коньчьнꙑѩ точькꙑ поути. Напримѣръ:

le prenu cu klama fa'a do

Чловѣкъ приходитъ къ тебѣ.

ꙁначитъ, ꙗко чловѣкъ простѣ движетъ сѧ къ твоѥмоу направлѥнию, нъ не нѹжьно къ тебѣ (можетъ бꙑти къ нѣкомоу мѣстоу или чловѣкоу близъ тебе).

mi cadzu bu'u le tcadu

Аꙁъ ходѭ въ градѣ.

tcadu

… ѥсть градъ

fa'a

къ …, въ направлѥниѥ …

to'o

отъ …, отъ направлѥниѩ …

bu'u

на … (нѣкомь мѣстѣ)

Въꙁьми: nu поꙁнаваѥтъ, ꙗко нова вѫтрѣньнѧѩ въложена рѣчь начинаѥтъ сѧ въ главьнѣи рѣчи. Полагаѥмъ kei по таковомь отъношении, да поꙁнати ѥго правꙑи краи, подобьно томоу, како польꙁоуѥмъ ")" или "]" въ математицѣ. Напримѣръ:

le gerku cu plipe fa'a mi ca le nu do ca'o klama

Пьсъ скачетъ къ мънѣ, ѥгда тꙑ приходиши.

plipe

скакати

нъ

le gerku cu plipe ca le (nu do ca'o klama kei) fa'a mi

Пьсъ скачетъ (ѥгда тꙑ приходиши) къ мънѣ.

Скобꙑ ( и ) польꙁована сѹть сѣ тъкъмо да поꙁнати строѥниѥ; не сѹть потрѣбьнꙑ въ обꙑчаинѣмь ложбаньстѣмь пьсании.

Польꙁоуѥмъ kei по вѫтрѣньнѣи рѣчи do ca'o klama, да поꙁнати, ꙗко коньчала сѧ ѥсть, и хвостъ вънѣшьнꙑѩ рѣчи (*le gerku cu plipe...) продолъжаѥтъ сѧ съ своими чльнꙑ.

Противоположи сиѭ рѣчь съ слѣдоующею:

le gerku cu plipe ca le (nu do ca'o klama fa'a mi)

Пьсъ скачетъ (ѥгда тꙑ приходиши къ мънѣ).

Ꙗкоже видиши, do klama fa'a mi ѥсть отъношениѥ въ болѣ великомь, тако fa'a mi нꙑнѣ въ немь ѥсть.

Нꙑнѣ, не пьсъ приходитъ къ мънѣ, нъ тꙑ.

Въ концѣ рѣчии, kei никогдаже не требоуѥтъ сѧ, понеже конецъ любꙑѩ рѣчи ѥсть правꙑи краи самъ по себѣ въ любомь слоучаи.

Раꙁмотри слѣдоующии примѣръ съ врѣмѧ-съвѧꙁанною частицею:

mi pu citka le plise ba le nu mi dansu

Аꙁъ ѣдохъ ѩблъка по томь, ꙗко аꙁъ плѧсахъ.

mi pu citka ba le nu mi dansu kei le plise

Аꙁъ ѣдохъ (по томь, ꙗко аꙁъ плѧсахъ) ѩблъка.

Можемъ прѣоустроити рѣчь прѣмѣщаѭще ba le nu mi dansu окрестъ, дондеже остаѥтъ по pu.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, отъ ложбана.

ko

тꙑ (польꙁоуѥтъ сѧ къ повелѣниѥмъ и просьбамъ)

le tsani

небо

zvati

…ѥсть сѹщии на … (нѣкомь мѣстѣ или дѣиствии), … пребꙑваѥтъ на … (нѣкомь мѣстѣ)

le canko

окъно

le fagri

огнь

mi'o

Тꙑ и аꙁъ

le purdi

садъ

le tcati

чаи

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи рѣчи, сѹщаѧ слѣва, къ ложбаноу.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи отъ ложбана:

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи къ ложбаноу:

terpa

… боитъ сѧ … (нѣкоѥго дѣиствиѩ)

Имѧна. Избираниѥ имѧне#

cmevla, или имѧ слово, ѥсть особꙑи родъ слова польꙁоуѥмꙑи къ съꙁиданию имѧнъ. Лѣгъко ѥсть поꙁнати le cmevla въ пьсаннѣмь потоцѣ, понеже сѹть ѥдинꙑѩ словеса, ѩжє коньчаѭтъ сѧ съгласьною и обьрнѹтꙑ сѹть ѥдинꙑмь точькомь съ вьсѣкꙑѩ странꙑ.

Примѣри le cmevla сѹть: .paris., .robin.

Аще чиѥ имѧ ѥсть Bob, можемъ съꙁдати cmevla сами, ѥжє ꙁвоучало бꙑ ꙗкоже можьно ближе къ семоу имѧни, напримѣръ: .bab.

Простѣишии примѣръ польꙁованиѩ имѧне бꙑлъ бꙑ

la .bab. cu tcidu

Бобъ чьтетъ/чьтѧщии ѥсть.

tcidu

… чьтетъ

la подобьно ѥсть le, нъ обращаѥтъ слово въ имѧ вмѣсто простаго аргоумента.

Въ роусьстѣмь, начинаѥмъ слово съ великꙑѩ писмѧнꙑ, да поꙁнати, ꙗко ѥсть имѧ. Въ ложбанѣ, польꙁоуѥмъ прѣдъложьноѥ слово la.

Вьсегда польꙁоуи la, ѥгда твориши имѧна!

Имѧ можетъ състоѧти сѧ отъ нѣколикихъ cmevla ѥдино по дроугомь:

la .bab.djansyn. cu tcidu

Бобъ Джонсонъ чьтетъ/чьтѧщии ѥсть.

Сѣ, раꙁдѣлихомъ дъва cmevla тъкъмо ѥдинꙑмь точькомь, ѥжє доволѣ ѥсть.

Обьщѣ ѥсть опоущати точькꙑ прѣдъ и въ концѣ le cmevla, да пьсати пьсаниѩ бꙑстрѣѥ, напримѣръ, ѥгда бесѣдоуѥмъ въ пьсмѣхъ. По вьсемь, le cmevla вьсе раꙁдѣлѧѭтъ сѧ отъ съсѣдьнихъ словесъ прострѫньствꙑ окрестъ нихъ:

la bab djansyn cu tcidu

Обаче, въ глаголаннѣмь ѩꙁꙑцѣ, вьсе потрѣбьно ѥсть полагати кратъкоу паоуꙁоу прѣдъ и по le cmevla.

Бобово пьрвоѥ имѧ, имѧ ѩꙁꙑка Lojban, можетъ польꙁовати сѧ въ ложбанѣ беꙁъ мъногихъ измѣнении:

la .lojban. cu bangu mi

Аꙁъ глаголѭ ложбаномь.

ложбанъ ѥсть ѩꙁꙑкъ мои.

ложбанъ ѥсть ѩꙁꙑкъ, иже польꙁоуѭ.

bangu

… ѥсть ѩꙁꙑкъ польꙁоуѥмꙑи … (кѣмь)

mi nintadni la .lojban.

Аꙁъ ѥсмь новъ оученикъ ложбана.

mi tadni la .lojban.

Аꙁъ оучѹ сѧ ложбаноу.

ложбаньскꙑѩ писмѧнꙑ простѣ отъвѣчаѭтъ ꙁвоукомъ, тако сѹть нѣкаѩ правила къ приспособлѥнию имѧнъ къ томоу, како пишѹтъ сѧ въ ложбанѣ. Се можетъ ꙁвоучати страньно — по вьсемь, имѧ ѥсть имѧ — нъ вьси ѩꙁꙑци творѧтъ се въ нѣкои мѣрѣ. Напримѣръ, роусьстии глаголѭщии обꙑчаино изглаголѭтъ инꙑѩ имѧна по своѥмоу, и инꙑѩ имѧна въ инꙑхъ ѩꙁꙑцѣхъ изглаголѭтъ сѧ различьно. Нѣции ꙁвоуци простѣ не сѹществоуѭтъ въ нѣкꙑхъ ѩꙁꙑцѣхъ, тако подобаѥтъ прѣпьсати имѧ, да съдрьжало тъкъмо ложбаньскꙑѩ ꙁвоукꙑ и пьсало сѧ по писмѧно-ꙁвоуковои отъвѣтьности.

Напримѣръ:

la .djansyn.

Джонсонъ (можетъ бꙑти, ближе къ америкаискомоу изглаголанию)

la .suzyn.

Соусанъ (дъвѣ писмѧнꙑ s изглаголѭтъ сѧ различьно: втораѩ въистиноу ѥсть z, и a не въистиноу ѥсть ꙁвоукъ a)

Вьнимаи, како имѧ изглаголѥтъ сѧ родьно. Сего ради грьчьскꙑѩ и латиньскꙑѩ имѧна исходѧтъ различьно въ ложбанѣ: грьчьскоѥ имѧ Ἀλέξανδρος можетъ бꙑти .aleksandros., нъ латиньскоѥ Alexander ѥсть .aleksander.

Сѣ «ложбаниꙁации» нѣкꙑхъ имѧнъ:

• Alice ⇒ la .alis.
• Mei Li ⇒ la .meilis.
• Bob ⇒ la .bab.
• Abdul ⇒ la .abdul.
• Yan or Ian ⇒ la .ian.
• Ali ⇒ la .al.
• Doris ⇒ la .doris.
• Michelle ⇒ la .micel.
• Kevin ⇒ la .kevin.
• Edward ⇒ la .edvard.
• Adam ⇒ la .adam.
• Lucas ⇒ la .lukas.

Въꙁьмꙑ:

• Дъвѣ дополънителънꙑѩ точькꙑ (тъчькꙑ) сѹть потрѣбьнꙑ, понеже аще не полагаѥши сихъ паоуꙁъ въ рѣчи, можетъ стати трѹдьно вѣдѣти, гдѣ имѧ начинаѥтъ сѧ и коньчаѥтъ сѧ, или инꙑми словꙑ, гдѣ прѣдъидоущеѥ слово коньчаѥтъ сѧ и слѣдоующеѥ слово начинаѥтъ сѧ.
• Послѣдьнѥ писмѧ cmevla подобаѥтъ бꙑти съгласьна. Аще имѧ не коньчаѥтъ сѧ съгласьною, обꙑчаино приложаѥмъ s въ концѣ; тако въ ложбанѣ, Mary бꙑваѥтъ .meris., Joe бꙑваѥтъ .djos., и тако далѣ. Алтернативьно, можемъ опоустити послѣдънѭѭ гласьноую, тако Mary бꙑла бꙑ .mer. или .meir.
• Можеши такожде положити точькоу межи чловѣчиимь пьрвꙑмь и родовꙑмь имѧнꙑ (аще и не нѹжьно), тако Jim Jones бꙑваѥтъ .djim.djonz.

Ꙁаданиѥ#

Исплъни таблицоу приспособлѧѭще си имѧна по ложбаньскимъ правиломъ:

Правила къ творѥнию le cmevla#

Сѣ съкращено прѣдъставлѥниѥ ложбаньскихъ ꙁвоуковъ:

• гласьнꙑѩ:
  • a e i o u y au ai ei oi
• съгласьнꙑѩ:
  • b d g v z j (ꙁвоньчащꙑѩ)
  • p t k f s c x (беꙁꙁвоньчащꙑѩ)
  • l m n r
  • i u. Почитаѭтъ сѧ съгласьнꙑми, ѥгда положенꙑ сѹть межи дъвѣма гласьнꙑми или въ начѧлѣ слова. iaua — i и u сѹть съгласьнꙑ сѣ. iai — сѣ ѥсть съгласьна i съ гласьною ai по неи.
  • ' (апострофъ). Полагаѥтъ сѧ тъкъмо межи дъвѣма гласьнꙑми: .e'e, .u'i
  • . (точька, раꙁдѣлъ словесъ)

Да съꙁдати ложбаньскоѥ имѧ, слѣдоуи симъ правиломъ:

1. имѧ подобаѥтъ коньчати сѧ съгласьною кромѣ '. Аще нѣ, приложи съгласьноую въ концѣ самъ. Дополънителъно, обьрни є точькою съ вьсѣкꙑѩ странꙑ: .lojban..
2. гласьнꙑѩ могѹтъ полагати сѧ тъкъмо межи дъвѣма съгласьнꙑми: .sam., .no'am.
3. дъвоинꙑѩ съгласьнꙑѩ съливаѭтъ сѧ въ ѥдиноу: dd бꙑваѥтъ d, nn бꙑваѥтъ n и прочаѩ. Или y полагаѥтъ сѧ межи ними: .nyn.
4. аще ꙁвоньчащаѩ и беꙁꙁвоньчащаѩ съгласьнꙑѩ сѹть рѧдомъ, въстави y межи ними: kv бꙑваѥтъ kyv. Алтернативьно, можеши оудалити ѥдиноу отъ писмѧнъ вмѣсто: pb можетъ обратити сѧ въ ѥдиноу p или ѥдиноу b.
5. аще ѥдина отъ c, j, s, z рѧдомъ сѹть, въстави y межи ними: jz бꙑваѥтъ jyz. Алтернативьно, можеши оудалити ѥдиноу отъ писмѧнъ вмѣсто: cs можетъ обратити сѧ въ ѥдиноу c или ѥдиноу s.
6. аще x рѧдомъ ѥсть съ c или съ k, въстави y межи ними: cx бꙑваѥтъ cyx, xk бꙑваѥтъ xyk. Алтернативьно, можеши оудалити ѥдиноу отъ писмѧнъ вмѣсто: kx можетъ обратити сѧ въ ѥдиноу x.
7. подъстрокꙑ mz, nts, ntc, ndz, ndj исправлѧѭтъ сѧ приложѥниѥмь y въ срѣдѣ или оудалѥниѥмь ѥдинꙑѩ отъ писмѧнъ: nytc или nc, .djeimyz.
8. дъвоина ii межи гласьнꙑми съливаѥтъ сѧ въ ѥдиноу i: .eian. (нъ не .eiian.)
9. дъвоина uu межи гласьнꙑми съливаѥтъ сѧ въ ѥдиноу u: .auan. (нъ не .auuan.)
10. ꙁвоукъ къ роусьскомоу "h" можетъ или опоущати сѧ или ꙁамѣнѧти сѧ съ x. Имѧ съ симъ ꙁвоукомь можетъ стати съ .aris. или .xaris.

Отъношениѥвꙑѩ словеса ꙗкоже имѧна#

Можеши избьрати приѧтьноѥ прꙑщьноѥ имѧ въ ложбанѣ польꙁоуѧ не тъкъмо cmevla нъ такожде отъношениѥвꙑми словесꙑ. Можеши такожде прѣвести своѥ настоѧщеѥ имѧ въ ложбанъ, аще вѣси, что ꙁначитъ, или избьрати съвьршѣньно ново ложбаньскоѥ имѧ.

Сѣ нѣколико примѣровъ:

'онъ' 'она'#

ложбанъ не имѣѥтъ раꙁдѣльнꙑхъ словесъ къ онъ или она. Въꙁможьнꙑѩ рѣшениѩ:

le ninmu

жена (въ родовомь смꙑслѣ)

le nanmu

моужь (въ родовомь смꙑслѣ)

le ninmu cu tavla le nanmu .i le ninmu cu jatna

Жена глаголѥтъ къ моужоу. Она ѥсть вождь.

jatna

… ѥсть вождь, командиръ

ложбанисти прѣдъложиша различьнꙑѩ словеса къ инꙑмъ родомъ ꙗкоже

le nonmu

беꙁродовъ чловѣкъ

le nunmu

небинарьно-родовъ чловѣкъ

Обаче, въ болѣ слоучаихъ, польꙁованиѥ le prenu (чловѣкъ) или личьнꙑхъ имѧнъ ѥсть доволѣ.

Иноѥ избраниѥ ѥсть польꙁовати кратъкꙑмь мѣстоимѧномь ri, ѥжє отъноситъ сѧ къ прѣдъидоущемоу аргоументьномоу чльноу:

mi pu klama le nurma .i ri melbi

Аꙁъ идохъ въ село. Оно бѣ красьно.

le nurma

сельска область

melbi

… ѥсть красьно, лѣпо … (комоу)

Сѣ, ri отъноситъ сѧ къ селоу.

mi tavla le pendo .i ri jundi

Аꙁъ глаголѭ къ дроугоу. Онъ/она ѥсть вънимателънъ.

jundi

… ѥсть вънимателънъ

Сѣ, ri отъноситъ сѧ къ дроугоу.

Въꙁьми: ri прѣскакоуѥтъ мѣстоимѧна mi (аꙁъ) и do (тꙑ):

le prenu cu tavla mi .i ri pendo mi

Чловѣкъ глаголѥтъ къ мънѣ. Онъ/она ѥсть дроугъ мои.

Сѣ, ri прѣскакоуѥтъ прѣдъидоущеѥ мѣстоимѧ mi и тако отъноситъ сѧ къ le prenu, ѥжє ѥсть прѣдъидоущии доступьнꙑи аргоументьнꙑи чльнъ.

Дъва инаѩ подобьнаѩ мѣстоимѧна сѹть ra и ru.

ra

отъноситъ сѧ къ недавьно польꙁованомоу аргоументьномоу чльноу

ru

отъноситъ сѧ къ дажє ранѣише польꙁованомоу аргоументьномоу чльноу

le pendo pu klama le nurma .i ri melbi ra

Дроугъ идѧше въ село. Село бѣ красьно ѥмоу.

Сѣ, понеже ri польꙁовано ѥсть, ra подобаѥтъ отъносити сѧ къ болѣ недавьно съвьршенномоу аргоументьномоу чльноу, иже къ семоу отъдѣльномоу примѣроу ѥсть le pendo. Аргоументꙑ ꙗкоже mi и do такожде прѣскакоуѭтъ сѧ ra.

Аще ri не польꙁовано ѥсть, ra можетъ отъносити сѧ дажє къ послѣдънемоу съвьршенномоу аргоументоу:

le pendo pu klama le nurma .i ra melbi ru

Дроугъ идѧше въ село. Село бѣ красьно ѥмоу.

ra ѥсть оудобьнѣише, ѥгда лѣнивъ ѥси и контекстъ рѣшилъ бꙑ отъношениѥ въ любомь слоучаи.

Прѣдъставлѧниѥ себе. Ꙁъвателънꙑѩ#

Въ ложбанѣ, ꙁъвателънꙑѩ сѹть словеса, ѩжє дѣиствоуѭтъ ꙗкоже междометиѩ (ꙗкоже xu, ѥжє ранѣѥ обсѹдихомъ), нъ требоуѭтъ аргоумента, да бꙑти приложенꙑмь справа отъ нихъ:

coi do

Здравьствоуи, тꙑ!

coi

ꙁъвателъноѥ: Здравьствоуи! Привѣтъ!

Польꙁоуѥмъ coi слѣдоуѥмоѥ аргоументьнꙑмь чльномь, да привѣтьствовати кого.

co'o do

Прости тебѣ.

co'o

ꙁъвателъноѥ: прости!

coi ro do

Здравьствоуите вьси!

Здравьствоуи вьсѣкомоу отъ васъ

— ѥсть, како чловѣци обꙑчаино начинаѭтъ бесѣдованиѥ съ нѣколикими чловѣкꙑ. Инꙑѩ числа такожде въꙁможьнꙑ сѹть: coi re do ꙁначитъ Здравьствоуита вама дъвѣма и прочаѩ.

Понеже ꙁъвателънꙑѩ дѣиствоуѭтъ ꙗкоже междометиѩ, имѣѥмъ лѣпꙑѩ видꙑ привѣтьствии:

cerni coi

Доброѥ оутро!

Ѥсть оутро — Здравьствоуи!

vanci coi

Добрꙑи вечеръ!

donri coi

Добрꙑи дьнь!

nicte coi

Ношьнꙑѩ привѣтьствиѩ!

Въꙁьми: въ роусьстѣмь привѣтьствиѩ къ ноши могутъ ꙁнамѧнѹвати прощаніѥ или желаниѥ комоу доброѩ ноши. По своѥмоу ꙁначению, таковꙑѩ привѣтьствиѩ не принадлежатъ къ рѧдоу привѣтьствии горѣ. Тако, польꙁоуѥмъ различьноѥ словосъчетаниѥ въ ложбанѣ:

nicte co'o

Добра ношть!

или

.a'o pluka nicte

Приѧтьна ношть!

.a'o

междометиѥ: оупъваѭ

pluka

… ѥсть приѧтьно … (комоу)

Раꙁоумѣѥтъ сѧ, можемъ бꙑти неꙗснꙑ простѣ глаголѭще pluka nicte (простѣ ꙁначѧщеѥ приѧтьна ношть беꙁъ любꙑхъ желании ꙗвьно рѣченꙑхъ).

Ꙁъвателъноѥ mi'e + аргоументъ польꙁоуѥтъ сѧ къ прѣдъставлѥнию себе:

mi'e la .doris.

Аꙁъ ѥсмь Дорисъ. Се Дорисъ глаголѥтъ.

mi'e

ꙁъвателъноѥ: опрѣдѣлѧѥтъ глаголѭщаго

Ꙁъвателъноѥ doi польꙁоуѥтъ сѧ къ обращению къ комоу простѣ:

mi cliva doi la .robert.

Аꙁъ отъходѭ, Роберте.

cliva

отъходити (отъ чего или кого)

Беꙁъ doi, имѧ можетъ исплънити пьрвꙑи аргоументъ отъношениѩ:

mi cliva la .robert.

Аꙁъ отъходѭ Роберта.

doi ѥсть ꙗкоже древьнероусьскоѥ или латиньскоѥ ꙁъвателъноѥ. Нѣции ꙗꙁꙑци не раꙁличаѭтъ межи симъ контекстꙑ, нъ древьнероусьскъ и латиньскъ раꙁличахѹ.

Ѥще дъвѣ ꙁъвателънꙑи сѹть ki'e къ благодарѥнию и je'e къ приѥмлѥнию ихъ:

— ki'e do do pu sidju mi

— je'e do

— Благодарѭ тѧ, тꙑ помоглъ ми.

— Ничьтоже.

sidju

… помагаѥтъ … (комоу)

Можемъ опоустити аргоументъ по ꙁъвателъномь тъкъмо въ концѣ рѣчи. Напримѣръ, можемъ простѣ рещи:

— coi .i xu do kanro

— Здравьствоуи. Како дѣлаѥши?

— Здравьствоуи. Ѥси ли ꙁдравъ?

kanro

… ѥсть ꙁдравъ

Сѣ, нова рѣчь начинаѥтъ сѧ простѣ по ꙁъвателъномь coi, тако опоустихомъ имѧ. Или можемъ рещи:

coi do mi djica le nu do sidju mi

Здравьствоуи. Хощѹ, да ми поможеши.

Здравьствоуи тебѣ. Хощѹ, да ми поможеши.

Тако, аще не вѣси имѧне слꙑшѧщаго и хощеши продолъжити тоужде рѣчь по ꙁъвателъномь, простѣ полагаѥши do по немь.

Аще польꙁоуѥши ꙁъвателъноѥ само по себѣ (беꙁъ аргоумента по немь) и рѣчь не съвьршена вьсе, подобаѥтъ раꙁдѣлити є отъ остатъка. Се понеже вещи, ѩжє наиболѣ вѣроѧтьно слѣдоуѭтъ ꙁъвателъномоу въ рѣчи, могѹтъ лѣгъко раꙁоумѣти сѧ ꙗкоже описоуѭщꙑѩ твоѥго адресата. Да раꙁдѣлити є отъ слѣдоующаго аргоумента, польꙁоуи словомь do. Напримѣръ,

coi do la .alis. la .doris. pu cliva

Здравьствоуи! Алисъ отъиде Дорисъ.

Здравьствоуи тебѣ! Алисъ отъиде Дорисъ

coi la .alis. la .doris. pu cliva

Здравьствоуи, Алисе! Дорисъ отъиде.

И аще хощеши положити обѣ ꙁъвателънꙑѩ и междометиѩ, мѣнѧѭщꙑѩ цѣлоу рѣчь, молѭ, полагаи междометиѩ пьрвѣѥ:

.ui coi do la .alis. la .doris. pu cliva

Ура, Здравьствоуи! Алисъ отъиде Дорисъ.

Въꙁьми: въ начѧлѣ рѣчи, междометиѩ обꙑчаино полагаѭтъ сѧ прѣдъ ꙁъвателънꙑми, понеже:

coi .ui do la .alis. la .doris. pu cliva ꙁначитъ

Здравьствоуи (аꙁъ радоуѭ сѧ о семь привѣтьствии) тебѣ! Алисъ отъиде Дорисъ.

Тако междометиѥ простѣ по ꙁъвателъномь мѣнитъ то ꙁъвателъноѥ. Подобьнѣ, междометиѥ мѣнитъ аргоументъ ꙁъвателънаго, ѥгда положено по немь:

coi do .ui la .alis. la .doris. pu cliva

Здравьствоуи тебѣ (аꙁъ радоуѭ сѧ о тебѣ)! Алисъ отъиде Дорисъ.

Ꙁаданиѥ#

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи отъ ложбана:

Ꙁакрꙑи правоую часть таблицꙑ. Прѣложи къ ложбаноу: